آداب پسند نکردن آثار ادبی

دانلود فیلم و سریال دانلود فیلم و سریال



این یادداشت در سال 93 در روزنامه فرهیختگان منتشر شد 



بسیار مفیدتر بود اگر می‌توانستم مرتبه‌ای را که نیل به آن دست‌کم به آموختن دو مهارت زیر نیاز دارد با عنوانی به شما معرفی کنم. مثلاً بگویم درنتیجه آموختن این دو مهارت که به‌طور خلاصه نپسندیدن و پسندیدن غیرمنتظره خوانده می‌شود شما یکی از اصلی‌ترین مراتب کسب عنوان فرهیخته، کتاب‌شناس، روشنفکر، صاحب‌نظر، بامزه، خوش‌قیافه یا حداقل خاص یا حتی خوشبو را دارا خواهید شد. اما دریغ که انبان تهی است و چنته خالی است. در عوض می‌توانم به‌اختصار بگویم در صورت فراگیری این دو مهارت، گذشته از همه‌چیز کسی خواهید بود که این دو مهارت را به کمال می‌داند که خودش ابداً کم‌چیزی نیست. حالا دیگر درنگ جایز نیست. اینجا قاطعیت، برش و جذبه شما به کار خواهد آمد و اگر تاکنون احساس کرده‌اید که از حیث این صفات در مضیقه هستید هم اصلاً نگران نباشید. تصور کنید در مقابل پرسشی چون فلان کتاب را خوانده‌ای یا رمان جدید فلانی چطور است قرارگرفته‌اید. به لحاظ گونه شناسی این پرسش، پرسشی است نرم‌تن و منعطف که بامحبت و خلوص نیت بر زبان جاری می‌شود. مثل کوزه‌ای است سفالین روی چرخ سفالگری که می‌تواند تا حد اعلا شکل‌پذیر باشد یا آنکه در دستان فرد ناشی به دوزخ بی‌شکلی و نادانی فروبیفتد و در اصطلاح غر شود.
 

 

 

 

 فرض اینکه شما کتاب مذکور را خوانده‌اید. اما مسلماً بخش‌هایی از آن را متوجه نشده‌اید، یا اینکه کلاً چون شناخت و سلیقه‌ای در ادبیات ندارید تکلیفتان با اثر مشخص نیست، حتی ممکن است از خواندن آن کتاب لذت برده‌ باشید، بعضی سطرها را چند بار خوانده باشید و یواشکی زیرشان خط کشیده باشید. اما اگر آن کتاب ترجمه نیست این لذت باید مثل گناهی نابخشودنی دست‌کم بعد از ارتکاب فراموش و کتمان شود. قاطعیت را که فراموش نکرده‌اید شورا پاسخ دهید: فاجعه. افتضاح، وای اصلاً نمی‌دو نم چطوری روش شده... سر تکان بدهید. چشم و ابرو بیایید. نچ مختصر و چین انداختن به پیشانی. تکان دادن پنجه دست به نشانه وای چه آش شله‌قلمکاری بود.
 
همیشه نپسندیدن یک رمان فارسی روش مطمئن‌تر و بی‌دردسری است. چرا باید خودتان را برای دفاع احتمالی از کتابی که کس دیگری نپسندیده به‌زحمت بیندازید. تازه این‌جوری مشکل‌پسندتر، حرفه‌ای‌تر و سختگیرتر به نظر می‌رسید. این را بگویم که هیچ‌وقت هیچ‌کس از اینکه بگوید بدم آمده ضرر نکرده است. تازه اگر درآمد که کتاب خوبی است و خیلی‌ها تأییدش کردند می‌توانید بگویید اما به نظر من چنگی به دل نمی‌زند. قدر و قیمتتان بازهم بالا می‌رود.
 
اما کسانی که فکر می‌کنند با یادگیری یک فرمول همیشه اموراتشان خواهد گذشت سخت گمراه‌اند. باید یک نقشه جایگزین توی آب‌نمک داشت و در مواقع ضروری به کاربست. باید این‌وآن را شوکه کرد. غافلگیر کرد. کاری کرد از آدم نقل کنند که فلانی که من فکر می‌کردم فلان طور است برعکس... اما استفاده از این نقشه جایگزین به مهارت و تجربه بالایی نیاز دارد. این نقشه به لحظه‌ای متعلق است که بیم آن می‌رود اطرافیانتان، آنان که در التزام شما هستند، حضرت‌والا را به ایرادگیری و غرغرو بودن متهم کرده باشند. آن‌وقت است که باید به‌اصطلاح با یک چرخش تند رکب بزنید و بازی را عوض کنید. روش زندگی فقط الدرم‌بلدرم نیست یکجاهایی هم باید رحم و شفقت داشت. اما جایش مهم است. بهتر آن است که یک اثر را که به‌هرحال توجهاتی برانگیخته انتخاب کنید، منظورم این است که اثر مذکور ناشناخته نباشد، به‌هرحال دو نفر کنجکاو کیفیت و چفت‌وبستش باشند، چه‌بهتر که این توجهات از جانب خوانندگان عادی باشد تا روشنفکران. یعنی این‌جوری در افواه متداول باشد که فلانی نویسنده عوام است. اگر چنین کتابی گیرتان بیاید که عالی است با یک تیر دو بلکه هم بیشتر نشان خواهید زد. بعد از انتخاب کتاب هر جا رسیدید بگویید اتفاقاً از این‌یکی خوشتان آمده. اضافه کنید خیلی هم ساده و به‌اصطلاح عامه‌پسند است، چه جوری بگویم صادقانه است بالاخره، حداقل از این ادا اطوارها که مد شده ندارد، نمی‌خواهد حرف بزرگ بزند یا خودش را در ردیف‌کارهای روشنفکرانه جا بزند. اگر این را بتوانید اجرا کنید که دیگر شاهکار است. شما خاص، ظریف، منصف و فروتن هستید و از تک‌تک ابناءبشر نسبت به روحیه تظاهر دورتر واقع‌شده‌اید. کم می‌ارزد؟ نه بسیار.


مشخصات

تبلیغات

محل تبلیغات شما
محل تبلیغات شما
عکس آقای خامنه ای

آخرین جستجو ها